PROFIL MUKIM DAERAH KERIAN

Sejarah

MUKIM BAGAN TIANG MERUPAKAN SALAH SATU MUKIM TERTUA DI DAERAH KERIAN, NEGERI PERAK DARUL RIDZUAN. KAWASAN INI MENDAPAT NAMANYA DARIPADA DUA PERKATAAN IAITU “BAGAN” DAN “TIANG”.
“BAGAN” BERMAKSUD KAWASAN ATAU PELABUHAN KECIL DI TEPI LAUT ATAU SUNGAI TEMPAT NELAYAN MENDARATKAN HASIL TANGKAPAN.
“TIANG” PULA DIKATAKAN BERASAL DARIPADA KISAH AWAL PENDUDUK YANG MENGGUNAKAN TIANG-TIANG KAYU BAKAU UNTUK MENDIRIKAN RUMAH DAN PELANTAR DI KAWASAN BERPAYA SERTA BERLUMPUR.
GABUNGAN DUA PERKATAAN INI MENGGAMBARKAN SIFAT SEMULA JADI DAN AKTIVITI UTAMA MASYARAKAT AWALNYA — IAITU KEGIATAN PERIKANAN DAN KEHIDUPAN DI KAWASAN PESISIR.
ASAL-USUL DAN PENEMPATAN AWAL
MENURUT CERITA LISAN PENDUDUK TEMPATAN, PENEMPATAN AWAL DI BAGAN TIANG BERMULA PADA AWAL ABAD KE-19, KETIKA NELAYAN DARI KAWASAN BERHAMPIRAN SEPERTI TANJUNG PIANDANG, KUALA KURAU, DAN BAGAN SERAI BERPINDAH MENCARI KAWASAN BAHARU UNTUK MENANGKAP IKAN DAN MENDIRIKAN KAMPUNG. KAWASAN INI PADA KETIKA ITU MASIH DILIPUTI HUTAN PAYA BAKAU DAN BERLUMPUR, NAMUN KAYA DENGAN HASIL LAUT SEPERTI IKAN, UDANG, DAN KERANG.
PENDUDUK AWAL MEMBINA RUMAH ATAS TIANG-TIANG TINGGI BAGI MENGELAKKAN BANJIR AIR PASANG DAN MENGGUNAKAN JALAN AIR SEBAGAI LALUAN UTAMA. LAMA-KELAMAAN, SEMAKIN RAMAI KELUARGA MENETAP DI SINI, DAN TERBENTUKLAH KAMPUNG YANG KEMUDIAN DIKENALI SEBAGAI KAMPUNG BAGAN TIANG.
PERKEMBANGAN PENTADBIRAN
DALAM SISTEM PENTADBIRAN TRADISIONAL PERAK, KAWASAN INI DIMASUKKAN DI BAWAH DAERAH KERIAN, YANG DIBENTUK SECARA RASMI PADA AKHIR ABAD KE-19 SEMASA ZAMAN PEMERINTAHAN SULTAN IDRIS MURSHIDUL AZZAM SHAH I (1887–1916). MUKIM BAGAN TIANG DITADBIR OLEH SEORANG PENGHULU MUKIM YANG DILANTIK OLEH PIHAK KERAJAAN NEGERI BAGI MENGURUS HAL EHWAL MASYARAKAT DAN KESELAMATAN KAMPUNG.
SEIRING DENGAN KEMAJUAN DAERAH KERIAN SEBAGAI KAWASAN PERTANIAN DAN PERIKANAN UTAMA, BAGAN TIANG TURUT BERKEMBANG MENJADI SALAH SATU PUSAT NELAYAN PENTING DI PESISIR BARAT PERAK
PERKEMBANGAN SOSIOEKONOMI
PADA AWALNYA, EKONOMI MASYARAKAT BAGAN TIANG BERASASKAN PERIKANAN TRADISIONAL, SEPERTI MENANGKAP IKAN, UDANG, DAN KUPANG. NAMUN, SEJAK TAHUN 1980-AN, KAWASAN INI MULA MELIBATKAN DIRI DALAM AKTIVITI AKUAKULTUR — PENTERNAKAN UDANG DAN IKAN DALAM KOLAM. SELAIN ITU, TERDAPAT JUGA PENDUDUK YANG BEKERJA DALAM SEKTOR PERTANIAN PADI, PERKHIDMATAN KERAJAAN, DAN PERNIAGAAN KECIL-KECILAN.
PEMBANGUNAN INFRASTRUKTUR SEPERTI JALAN RAYA KE PARIT BUNTAR DAN TANJUNG PIANDANG TURUT MEMBUKA PELUANG KEPADA MASYARAKAT UNTUK BERHUBUNG DENGAN KAWASAN LUAR DAN MENINGKATKAN TARAF HIDUP.
KESIMPULAN
SEJARAH MUKIM BAGAN TIANG MENCERMINKAN PERKEMBANGAN MASYARAKAT PESISIR PANTAI YANG BERASASKAN PERIKANAN DAN KEHIDUPAN MARITIM. DARIPADA SEBUAH PERKAMPUNGAN KECIL YANG DIKELILINGI HUTAN BAKAU, KINI BAGAN TIANG TELAH MENJADI MUKIM YANG MAJU DENGAN KEMUDAHAN ASAS, INSTITUSI PENDIDIKAN, DAN EKONOMI YANG SEMAKIN BERKEMBANG. WALAUPUN BERUBAH MENGIKUT ARUS ZAMAN, MASYARAKATNYA MASIH MENGEKALKAN IDENTITI TRADISIONAL DAN SEMANGAT GOTONG-ROYONG YANG MENJADI ASAS KEPADA PEMBENTUKAN KOMUNITI BAGAN TIANG HARI INI.

Budaya dan Adat Resam

MUKIM BAGAN TIANG IALAH SEBUAH KAWASAN PESISIR DI DAERAH KERIAN, PERAK, YANG MAJORITI PENDUDUKNYA TERDIRI DARIPADA MASYARAKAT MELAYU, DIIKUTI OLEH MASYARAKAT CINA DAN INDIA DALAM JUMLAH YANG LEBIH KECIL. OLEH SEBAB ITU, ADAT RESAM YANG DIAMALKAN DI SINI BANYAK DIPENGARUHI OLEH BUDAYA MELAYU TRADISIONAL PERAK, DENGAN UNSUR TEMPATAN YANG BERKAIT RAPAT DENGAN KEHIDUPAN NELAYAN DAN PERTANIAN.
ADAT RESAM DI MUKIM BAGAN TIANG BUKAN SAHAJA MENCERMINKAN CARA HIDUP MASYARAKATNYA, TETAPI JUGA MENJADI WARISAN TURUN-TEMURUN YANG MEMPERKUKUH NILAI KEKELUARGAAN, PERPADUAN, DAN KEHARMONIAN SOSIAL.
2. ADAT KELAHIRAN
APABILA BAYI DILAHIRKAN, MASYARAKAT DI BAGAN TIANG MASIH MENGAMALKAN BEBERAPA ADAT TRADISIONAL SEPERTI:
MAJLIS CUKUR JAMBUL – DIADAKAN APABILA BAYI BERUMUR ANTARA 7 HINGGA 40 HARI. RAMBUT BAYI DICUKUR SEBAGAI TANDA KESYUKURAN DAN KESELAMATAN. BIASANYA DISERTAI DENGAN BACAAN DOA SELAMAT DAN KENDURI KECIL.
UPACARA MENANAM URI – URI BAYI AKAN DIBERSIHKAN DAN DITANAM BERHAMPIRAN RUMAH, DISERTAI DENGAN DOA AGAR ANAK MEMBESAR DENGAN BAIK.
BERPANTANG – IBU YANG BARU MELAHIRKAN AKAN MENJALANI TEMPOH BERPANTANG SELAMA 44 HARI DENGAN MENJAGA PEMAKANAN DAN KESIHATAN, SERTA MENGAMALKAN PETUA TRADISIONAL SEPERTI BERTUNGKU DAN BERBENGKUNG.
3. ADAT PERKAHWINAN
PERKAHWINAN DI MUKIM BAGAN TIANG MASIH MENGEKALKAN ADAT MELAYU YANG PENUH SIMBOLIK DAN BERLAPIS-LAPIS:
1. MERISIK DAN MEMINANG – PIHAK LELAKI AKAN MENGHANTAR WAKIL UNTUK MERISIK DAN SETERUSNYA MEMINANG PIHAK PEREMPUAN.
2. BERTUNANG – BIASANYA DIADAKAN DALAM MAJLIS RINGKAS DI RUMAH PIHAK PEREMPUAN.
3. AKAD NIKAH – DIJALANKAN SECARA RASMI DI MASJID ATAU RUMAH PENGANTIN PEREMPUAN.
4. BERSANDING DAN KENDURI KAHWIN – MAJLIS BESAR YANG DIRAIKAN BERSAMA KELUARGA DAN JIRAN TETANGGA. ADAT GOTONG-ROYONG MASIH KUAT; PENDUDUK KAMPUNG AKAN MEMBANTU MENYEDIAKAN MAKANAN DAN MENGHIAS PELAMIN.
5. ADAT BERTANDANG – SELEPAS MAJLIS DI RUMAH PEREMPUAN, PIHAK LELAKI PULA MENGADAKAN MAJLIS MENYAMBUT MENANTU DI RUMAH MEREKA.
PERKAHWINAN BUKAN SEKADAR PENYATUAN DUA INDIVIDU, TETAPI JUGA LAMBANG KERJASAMA DAN PERPADUAN MASYARAKAT KAMPUNG.
4. ADAT KEMATIAN
APABILA BERLAKU KEMATIAN, MASYARAKAT BAGAN TIANG AKAN SEGERA MENGURUSKAN JENAZAH MENGIKUT ADAT ISLAM.
JENAZAH DIMANDIKAN, DIKAFANKAN, DAN DISOLATKAN DI MASJID ATAU SURAU.
UPACARA PENGEBUMIAN DILAKUKAN SEGERA SEBELUM MATAHARI TERBENAM.
KELUARGA SI MATI AKAN MENERIMA KUNJUNGAN JIRAN DAN SAHABAT YANG DATANG MENZIARAHI SERTA MENGUCAPKAN TAKZIAH.
ADAT TAHLIL DAN KENDURI ARWAH BIASANYA DIADAKAN SELAMA 3, 7, DAN 40 HARI SELEPAS KEMATIAN SEBAGAI TANDA INGATAN DAN DOA UNTUK ROH SI MATI.
5. ADAT DAN TRADISI SOSIAL
SELAIN ADAT UTAMA, MASYARAKAT BAGAN TIANG TURUT MENGEKALKAN PELBAGAI TRADISI SOSIAL YANG MENGERATKAN HUBUNGAN KOMUNITI:
GOTONG-ROYONG KAMPUNG – DILAKUKAN SEMASA MEMBERSIHKAN KAWASAN MASJID, JALAN KAMPUNG, ATAU MENGADAKAN MAJLIS KENDURI.
KENDURI KESYUKURAN DAN DOA SELAMAT – SERING DIADAKAN SEBELUM MUSIM MENANGKAP IKAN ATAU SELEPAS MEMPEROLEH HASIL YANG BANYAK.
SAMBUTAN HARI RAYA AIDILFITRI DAN AIDILADHA – DIRAIKAN SECARA BESAR-BESARAN DENGAN AMALAN ZIARAH-MENZIARAHI, MARHABAN, DAN TAKBIR BERAMAI-RAMAI.
TRADISI MARHABAN DAN BERZANJI – DIAMALKAN PADA MAJLIS KEAGAMAAN SEPERTI MAULIDUR RASUL ATAU MAJLIS CUKUR JAMBUL.
6. PENGARUH MODEN
WALAUPUN MASYARAKAT BAGAN TIANG KINI SEMAKIN MODEN DAN TERDEDAH KEPADA PENGARUH LUAR, ADAT RESAM TRADISIONAL MASIH DIAMALKAN DALAM BENTUK YANG DISESUAIKAN DENGAN KEHIDUPAN SEMASA. RAMAI GENERASI MUDA MASIH MENGHARGAI NILAI-NILAI SEPERTI TOLONG-MENOLONG, HORMAT ORANG TUA, DAN GOTONG-ROYONG, YANG MENJADI TERAS KEPADA PERPADUAN MASYARAKAT DI MUKIM INI.
KESIMPULAN
ADAT RESAM MUKIM BAGAN TIANG MENCERMINKAN IDENTITI BUDAYA MELAYU PESISIR PANTAI YANG BERAKAR DALAM NILAI AGAMA ISLAM DAN TRADISI TURUN-TEMURUN. WALAUPUN ZAMAN BERUBAH, MASYARAKATNYA TETAP BERPEGANG PADA ADAT YANG MENGAJAR TENTANG KESOPANAN, HORMAT, DAN KEBERSAMAAN. INILAH WARISAN YANG MENJADIKAN BAGAN TIANG BUKAN SEKADAR MUKIM NELAYAN, TETAPI JUGA KOMUNITI YANG KAYA DENGAN NILAI BUDAYA DAN KEMANUSIAAN.

Tarikan Pelancongan

MUKIM BAGAN TIANG TERLETAK DI KAWASAN PESISIR BARAT DAERAH KERIAN, PERAK DARUL RIDZUAN, BERHAMPIRAN DENGAN TANJUNG PIANDANG DAN PARIT BUNTAR. KAWASAN INI TERKENAL SEBAGAI PERKAMPUNGAN NELAYAN TRADISIONAL YANG MASIH MENGEKALKAN GAYA HIDUP MASYARAKAT PESISIR PANTAI.
WALAUPUN BAGAN TIANG BUKAN DESTINASI PELANCONGAN UTAMA SEPERTI PULAU PANGKOR ATAU LUMUT, NAMUN MUKIM INI MEMPUNYAI TARIKAN TERSENDIRI YANG UNIK, TERUTAMANYA DALAM ASPEK EKOPELANCONGAN, BUDAYA TEMPATAN, DAN KEINDAHAN ALAM SEMULA JADI.
2. TARIKAN ALAM SEMULA JADI
A. PESISIR PANTAI DAN HUTAN BAKAU
SALAH SATU KEUNIKAN BAGAN TIANG IALAH KAWASAN PESISIR PANTAI BERLUMPUR DAN HUTAN BAKAU YANG LUAS. HUTAN BAKAU INI BUKAN SAHAJA BERFUNGSI SEBAGAI PELINDUNG EKOSISTEM PESISIR, TETAPI JUGA MENJADI TEMPAT MENARIK BAGI:
PEMERHATIAN BURUNG MIGRASI (BIRDWATCHING), TERUTAMANYA PADA MUSIM TERTENTU.
AKTIVITI FOTOGRAFI ALAM SEMULA JADI.
PROGRAM KESEDARAN ALAM SEKITAR DAN LAWATAN PENDIDIKAN.
HUTAN BAKAU DI SEKITAR BAGAN TIANG DAN TANJUNG PIANDANG JUGA MEMAINKAN PERANAN PENTING DALAM MENGEKALKAN BIODIVERSITI MARIN SEPERTI KETAM, UDANG, SIPUT, DAN IKAN KECIL.
B. PEMANDANGAN MATAHARI TERBENAM
PANTAI BAGAN TIANG TERKENAL DALAM KALANGAN PENDUDUK TEMPATAN KERANA PEMANDANGAN MATAHARI TERBENAM (SUNSET) YANG INDAH. WALAUPUN PANTAINYA TIDAK SESUAI UNTUK MANDI, NAMUN KAWASAN TEBING PANTAI DAN TAMBAK MENJADI LOKASI MENARIK UNTUK AKTIVITI SANTAI DAN FOTOGRAFI, TERUTAMANYA PADA WAKTU PETANG.
3. TARIKAN EKOPELANCONGAN DAN AKTIVITI NELAYAN
MUKIM BAGAN TIANG MENGEKALKAN TRADISI PERIKANAN TRADISIONAL YANG MASIH AKTIF HINGGA HARI INI. PELANCONG YANG DATANG BERPELUANG UNTUK:
MELIHAT SENDIRI AKTIVITI NELAYAN TURUN KE LAUT.
MENYAKSIKAN PENDARATAN HASIL TANGKAPAN DI JETI KAMPUNG.
MEMPELAJARI CARA PEMBUATAN BELACAN, IKAN KERING, DAN KEROPOK YANG MENJADI PRODUK TEMPATAN.


SELAIN ITU, TERDAPAT JUGA KOLAM AKUAKULTUR DAN TERNAKAN UDANG, YANG BOLEH DIJADIKAN TARIKAN LAWATAN SAMBIL BELAJAR BERKAITAN INDUSTRI PERIKANAN MODEN.
4. TARIKAN BUDAYA DAN MASYARAKAT
A. KEHIDUPAN KAMPUNG TRADISIONAL
BAGAN TIANG MENGEKALKAN SUASANA KAMPUNG NELAYAN TRADISIONAL YANG TENANG DAN DAMAI. RUMAH-RUMAH KAYU DI TEPI SUNGAI SERTA AKTIVITI MASYARAKAT SEPERTI GOTONG-ROYONG DAN KENDURI KAMPUNG MEMBERI PENGALAMAN PELANCONGAN KOMUNITI (COMMUNITY-BASED TOURISM) YANG AUTENTIK.
B. SAMBUTAN DAN FESTIVAL TEMPATAN
ANTARA SAMBUTAN YANG SERING MENARIK PERHATIAN PELAWAT IALAH:
MAJLIS MAULIDUR RASUL DAN MARHABAN KAMPUNG, DI MANA MASYARAKAT BERKUMPUL DAN BERARAK SAMBIL BERSELAWAT.
HARI RAYA AIDILFITRI DAN AIDILADHA, YANG DIRAIKAN DENGAN AMALAN ZIARAH DAN JAMUAN TERBUKA DI SELURUH KAMPUNG.
PROGRAM JKKK DAN PESTA NELAYAN (KADANGKALA DIANJURKAN DI KAWASAN BERHAMPIRAN) YANG MEMPERKENALKAN BUDAYA SERTA MAKANAN LAUT TEMPATAN.
5. TARIKAN MAKANAN TEMPATAN
BAGAN TIANG JUGA DIKENALI DENGAN PELBAGAI MAKANAN LAUT SEGAR HASIL TANGKAPAN NELAYAN TEMPATAN. ANTARA YANG MENJADI KEGEMARAN PENGUNJUNG IALAH:
IKAN BAKAR SEGAR.
UDANG DAN KETAM DARI KOLAM TERNAKAN TEMPATAN.
BELACAN DAN IKAN MASIN HASIL BUATAN SENDIRI.
BEBERAPA GERAI KECIL DAN RESTORAN DI SEPANJANG JALAN UTAMA KE ARAH TANJUNG PIANDANG MENAWARKAN HIDANGAN LAUT DENGAN HARGA BERPATUTAN.
6. TARIKAN SEKITAR MUKIM
LOKASI BAGAN TIANG YANG BERHAMPIRAN DENGAN BEBERAPA TEMPAT MENARIK LAIN DI DAERAH KERIAN TURUT MENJADIKANNYA PINTU MASUK KEPADA PELANCONGAN DAERAH SEPERTI:
TANJUNG PIANDANG – PUSAT PERIKANAN DAN SAWAH PADI.
KUALA KURAU – TERKENAL DENGAN JETI NELAYAN DAN AKTIVITI PELANCONGAN SUNGAI.
LEMBAH KERIAN – KAWASAN PERTANIAN PADI YANG LUAS DAN INDAH.
PELANCONG BOLEH MENIKMATI GABUNGAN EKOPELANCONGAN LAUT DAN DARAT DALAM SATU LAWATAN SINGKAT.
7. KESIMPULAN
SECARA KESELURUHANNYA, MUKIM BAGAN TIANG MEMPUNYAI POTENSI BESAR SEBAGAI DESTINASI PELANCONGAN LUAR BANDAR (RURAL TOURISM) YANG BERASASKAN ALAM SEMULA JADI DAN BUDAYA KOMUNITI. TARIKAN SEPERTI HUTAN BAKAU, AKTIVITI NELAYAN, SERTA KERAMAHAN PENDUDUK KAMPUNG MENJADIKAN KAWASAN INI UNIK DAN BERNILAI UNTUK DITEROKAI.
DENGAN PROMOSI DAN PEMBANGUNAN INFRASTRUKTUR YANG SESUAI, BAGAN TIANG MAMPU MENJADI SATU LAGI DESTINASI PELANCONGAN MENARIK DI PESISIR BARAT NEGERI PERAK.